Ngā Tai o te Ao Mārama
Au Ora, Au Mārama, Au Tae, Au Neke | A Living Tide of Light, Colour, and Movement

Close up of rawa or art installation

Mekameka konumohe ōkai, 2025 | Anodised aluminium chain, 2025

Ngahina Hohaia

Taranaki iwi, Te Āti Awa, Ngāti Ruanui, Ngāti Moeahu, Ngāti Haupoto, Parihaka

Tihei

Te Āti Awa, Taranaki Whānui

rawa or art installation from low angle

Heke ana i ngā papa e toru, ko Ngā Tai o te Ao Mārama he karanga ki te manuhiri kia toro mai i te ao hekaheka kei ōna mekameka tārewa, rama kori, tae muramura e whakaatu mai ana.

Ka tomokia ana te whare mā te tomokanga o te Tiriti o Victoria, ka tūpono te manuhiri ki Ngā Tai o te Ao Mārama e tārewa iho ana i te hemanga o runga. E toru papa tōna hekenga, e whakaatu mai ana te rawa i te torohīhī o te hekaheka, he kāwai e āhua mai ai te ao tūroa.

Ahakoa motuhake ia mekameka ka huhura tahi katoa, e piua ana e te hau ka uru mai i waho i te tomokanga. Ko te kori ngātahi nei he pērā anō i te ao tūroa e tūhonohono ana.

He mana nui tō ngā tae. E poua ana ngā torohihi ki te kahurangi, te kākāriki, te kōwhai me te karaka. E tānikohia ana ētahi raupapa ki tae kē. Ki papa whare kē he tae anō e takoha mai ana i te tirohanga hou, e toko ake ai te hiahia kia hoki mai kia tirohia anō.

Kei te tuanui, he tūrama ka pari, ka timu me he manawa taki, he wai rere rānei, ānō nei he karere e rere ana i ngā torohihi. He tata nō te rawa ki ngā matapihi o te whare, ka kitea mai i waho, ko tōna muramura e whakarākei ana i te tirohanga o Pōneke i te pō.

Mā te tawhiti e āhua mai ai he tirohanga hou. Ina pātata mai, he māmā te whai i te torohīhī kotahi. Ina tawhiti, ka huhura ngā torohihi me he āhua kotahi. Ko ngā tae o te taiao me ōna āhuatanga ka tuituia, ka hono i te manuhiri ki ngā kupu nei, Ngā Tai o te Ao Mārama.

Kei te tomokanga matua rawa o Te Matapihi ki te Ao Nui, ko Ngā Tai o te Ao Mārama he reo pōhiri i te manuhiri mā te tō mai i te koiora ririki ki te awatea.

E hia mano ngā tīni konumohe ōkai kua honoa, kei te tārewa mai i te tuanui o te whare.

Ngahina Hohaia

Taranaki iwi, Te Āti Awa, Ngāti Ruanui, Ngāti Moeahu, Ngāti Haupoto, Parihaka

Lady artist in front of artwork

E whakamānawatia ana te ringa toi rehe nei a Ngahina Hohaia me tana hāpai i te rongorau, i te toi matatini, i te mahi tārai me te raranga. E noho atu rā i tōna papakāinga o Parihaka kei te pūtake o Taranaki, kua poua āna mahi auaha huhua ki te mātauranga me te whakapapa i takea mai i tōna tūrangawaewae. Ko ngā pā kino o te taipūwhenua i Aotearoa he rite tonu te hokia e Ngahina, e taea ai te kōkiri anō, te whakamāori (anō) i te mana taketake ake, tae atu anō ki te mana wahine me ōna mātauranga.

He putanga ihu nō Te Kunenga ki Pūrehuroa me te Tohu Paerua Toi Ataata, kua ūhia a Ngahina ki ngā hōnore nui, pēnei i te tohu o Te Tumu Toi, arā, ko te New Generation Award. Neke atu i te rua ngahuru tau āna toi e whakaaturia ana i Aotearoa, ki tāwāhi hoki.

Tihei

Te Āti Awa, Taranaki Whānui

CB01694-037

Ko te kāhui o Tīhei, he mea ārahi e te ringa toi a Rangi Kipa, e mōhio whānuitia ana āna mahi i Aotearoa. Kua roa ia e kōkiri ana i te toi Māori, e whakaora ana, e atamai ana anō hoki i ngā toi tawhito huhua, tae atu ki ngā tikanga whakairo o Taranaki. Ko āna mahi tārai, whakairo, tā moko hoki ka tōia e ia ki āna mahi hei āwhina i te hoahoa mai i ngā whare tūmatanui, tae atu anō ki ngā wāhi tūmatanui.

Ko te whāriki o tōna mōhio he mea tuitui ki ētahi atu mātauranga o te Māori pēnei i te taonga puoro, me te tārai i ngā rākau potoa Tū. He mātanga o ngā ara hoahoa huhua, ko te kaiwhakaawe i a ia ko tōna whakatipuranga i te Pā o Ngapuketurua, e tata ana ki Whaitara.

Ko Rangi te hea o Te Rūnanga Whakairo, he rōpū kaiwhakairo Māori ā-motu e tautokohia ana e Toi Māori Aotearoa, nāna anō i whakaara ake te Whakakai Mentoring Programme hei whakatipu i te ringa toi wahine he pērā ā rātou mahi me āna. I te tau 2021 i whakawhiwhia ki te tohu a Te Tumu Toi, arā, ko te Tohu Laureate mō ngā Toi Māori.

Discover Ngahina Hohaia, co-creator of 'Ngā Tai o te Ao Mārama' at Te Matapihi ki te Ao Nui

A series of interviews that explores rawa installations at Wellington's Central Library, Te Matapihi ki te Ao Nui.